KUMAR NEDİR? / KUMAR BAĞIMLILIĞI TANISI NASIL KONUR? / Kumar Nasıl Bırakılır Serisi - 1

Kumar Nedir ve İnsanlar Neden Oynar?

Kumar, sonucu büyük ölçüde şansa bağlı bir olay üzerine para ya da değerli bir şey ortaya koyarak daha fazlasını kazanma umuduyla risk alma eylemidir. Spor bahisleri, kart oyunları, rulet, slot makineleri ve online bahis siteleri bu tanımın kapsamına girer.

İnsanların kumara yönelmesinin tek bir nedeni yoktur. Eğlence, heyecan arayışı, sosyalleşme, hızlı para kazanma umudu ve bazen de can sıkıntısından kaçış en sık karşılaşılan motivasyonlardır. Zaman içinde bazı kişilerde bu motivasyonların yerini kayıpları kapatma ve rahatsız edici duygulardan uzaklaşma çabası alır.

İşte tam bu noktada kumar, zararsız bir eğlenceden uzaklaşmaya başlar. Kazanmak için başlayan davranış, bir süre sonra kaybetmemek ya da kaybı telafi etmek için sürdürülen bir döngüye dönüşebilir. Konuyu daha ayrıntılı ele aldığımız kumar neden oynanır başlıklı videoyu da izleyebilirsiniz.

Kumar Oynamak ile Kumar Bağımlılığı Aynı Şey Midir?

Hayır. Ara sıra, önceden belirlenmiş bir bütçeyle, hayatı aksatmadan oynanan kumar rekreasyonel kumar olarak adlandırılır. Burada kişi oyunu bırakmakta zorlanmaz, borçlanmaz, ilişkileri ve işi zarar görmez.

Kumar bağımlılığında ise tablo çok farklıdır. Davranış tekrarlayıcı, ısrarcı ve kontrol edilemez bir hal almıştır. Kişi oynamak istemediğinde bile kendini oyunun başında bulur; kaybettikçe daha fazla oynar; kazandığında da durmayı başaramaz.

Bu ayrımın önemi büyüktür. Çünkü kumar bağımlılığı, Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Psikiyatri Birliği tarafından tanımlanmış, tanı konabilen ve tedavi edilebilen bir ruh sağlığı bozukluğudur. Konunun küresel boyutları için Dünya Sağlık Örgütü kaynaklarına göz atabilirsiniz.

Kumar Bağımlılığı Tanısı Nasıl Konur?

Kumar bağımlılığı, güncel sınıflandırmada davranışsal bağımlılıklar başlığı altında yer alır. Tanı, Amerikan Psikiyatri Birliği'nin DSM-5 kriterlerine göre bir ruh sağlığı uzmanı tarafından klinik görüşme ile konur.

DSM-5'e göre, son 12 ay içinde aşağıdaki belirtilerden en az dördünün bulunması gerekir:

• İstenen heyecanı yakalamak için giderek daha fazla parayla kumar oynama ihtiyacı
• Kumarı azaltmaya ya da bırakmaya çalışırken huzursuzluk veya sinirlilik hissetme
• Kumarı kontrol etme, azaltma ya da bırakma yönünde yineleyen başarısız girişimler
• Zihnin sıklıkla kumarla meşgul olması; bir sonraki oyunu planlama
• Sıkıntı, kaygı, çaresizlik gibi olumsuz duygular yaşandığında kumara yönelme
• Kaybedilen parayı geri kazanmak için ertesi gün yeniden oynama (kayıpları kovalama)
• Kumar oynama miktarını gizlemek için yalan söyleme
• Kumar yüzünden önemli bir ilişkiyi, işi ya da fırsatı tehlikeye atma veya kaybetme
• Kumarın yol açtığı çaresiz mali durumdan kurtulmak için başkalarına muhtaç olma

Belirti sayısı aynı zamanda şiddeti de belirler: 4-5 belirti hafif, 6-7 belirti orta, 8-9 belirti ağır düzeyi gösterir. Önemli olan belirtilerin sayısı kadar, kişinin hayatında yarattığı işlevsellik kaybıdır.

Hangi Belirtiler Uyarıcı Olmalı?

Klinik tanı bir uzmanın işi olsa da bazı günlük işaretler erken uyarı niteliği taşır. Kendinizde ya da bir yakınınızda şu durumları gözlemliyorsanız dikkatli olmakta fayda vardır.

• Planladığınızdan daha uzun süre ya da daha fazla parayla oynamak
• Kumar oynamadığınız zamanlarda sürekli bir sonraki oyunu düşünmek
• Oynamayı bırakmaya çalıştığınızda uykusuzluk, gerginlik, odaklanamama yaşamak
• Aile üyelerinden, eşten ya da iş arkadaşlarından kayıpları ve harcamaları saklamak
• Kumar yüzünden kredi kartı borcu, kredi, yakınlardan borç para gibi mali sorunların birikmesi
• Yemek, uyku, egzersiz ve sosyal ilişkiler gibi temel alanların ihmal edilmesi

Bu belirtilerin eşlik ettiği huzursuzluğu ölçmek isterseniz Beck Anksiyete Ölçeği ve Depresyon Testi gibi geçerli ölçeklerle bir ön değerlendirme yapabilirsiniz. Bu testler tanı koymaz; yalnızca durumu uzmana aktarırken size yol gösterir.

Kumar Bağımlılığı Hangi Sorunlarla Birlikte Görülür?

Kumar bağımlılığı nadiren tek başına seyreder. Depresyon, anksiyete bozuklukları, alkol ve madde kullanım bozuklukları, dikkat eksikliği ve dürtü kontrol sorunları sıklıkla eşlik eder.

Uzun süren kumar davranışı; uyku bozuklukları, iştah değişiklikleri, kronik yorgunluk ve yoğun suçluluk duygularıyla kendini gösterebilir. Uyku düzeniniz bozulduysa Uyku Kalitesi Değerlendirmesi ile uyku örüntünüzü gözden geçirebilirsiniz.

Eşlik eden ruhsal durumların fark edilmesi, tedavinin başarısı için çok önemlidir. Çünkü yalnızca kumar davranışına odaklanıp altta yatan depresyonu ya da kaygı bozukluğunu ihmal etmek, nükslerin önünü açar. Davranışsal bağımlılıkların nörobiyolojik ortaklıkları hakkında ABD Ulusal Madde Bağımlılığı Enstitüsü (NIDA) kaynaklarını da inceleyebilirsiniz.

Tanı Konduktan Sonra Ne Olur?

Kumar bağımlılığı tanısı, insanı etiketlemek için değil, doğru yardımı almasını sağlamak için konur. Tanı sonrasında genellikle çok yönlü bir plan oluşturulur: psikoterapi, gerektiğinde ilaç tedavisi, destek grupları ve mali danışmanlık bu planın parçaları olabilir.

Bilişsel davranışçı terapi kumar bağımlılığında en çok çalışılmış psikoterapi yaklaşımlarındandır. Terapinin ne olduğuyla ilgili psikoterapi nedir yazısını okuyarak süreç hakkında fikir edinebilirsiniz. Hangi uzmana başvuracağınız konusunda tereddüt yaşıyorsanız psikiyatrist mi psikolog mu yazısı size yol gösterecektir.

Yardım Almaya Nereden Başlanır?

Kumar bağımlılığından söz ettiğimizde çoğu zaman en zor adım, sorunun varlığını kabul etmektir. Kendinizi ya da yakınınızı yargılamak yerine, bir ruh sağlığı uzmanıyla görüşmek atılacak en sağlıklı adımdır.

İlk görüşmede uzman, yukarıda saydığımız DSM-5 kriterlerini sizinle birlikte değerlendirir, eşlik eden ruhsal durumları tarar ve size özel bir tedavi planı önerir. Erken başvurunun, borç yükü büyümeden ve ilişkiler kopmadan müdahale şansı sunduğunu unutmayın.

Süreci anlamak için kumar bağımlılığı hakkında her şey videosunu izleyebilir, tedavi süreci için kumar bağımlılığının tedavisi nasıl olmalı videosundan yararlanabilirsiniz. Kumarın yarattığı yoğun sıkıntı dayanılmaz hale geldiyse, lütfen bugün bir uzmana ulaşın; destek almak güçsüzlük değil, iyileşmenin ilk adımıdır.